Tunceli Tanıtım
Tunceli'nin, Çemişgezek ilçesinin güneyinde yer alan Keban Baraj Gölü altında kalan Pulur (Sakyol) Kalkolitik Çağda (M.Ö. 5500-3500) yerleşildiğini göstermektedir. Pulur'da bulunan Höyükte yapılan kazılarda kale görünümünde evlere, ocaklara, dibeklere, çeşitli öğütme araçlarına, çeşitli hayvan resimlerine, tunçtan yapılmış iğne ve kazma gibi çeşitli madeni eşyalara rastlanmıştır. İşuva (Hurri-Mitanni) adıyla anılan bölgede yazılı tarih M.Ö. 2200'lerde Subarrularla başlamaktadır. 1071 Malazgirt Savaşından sonra Anadolu'da Türklerin egemenliğinin hızla yayıldığı dönemde 1087 yılında yöre kesin olarak Türklerin egemenliği altına girmiştir. 1228 yılında Anadolu'ya tamamen hâkim olan Anadolu Selçukluları 1243 yılında yapılan Kösedağ Savaşı’na kadar yöreyi hâkimiyetleri altında bulundurmuşlardır.

Tarihçe
Tunceli in, Çemişgezek ilçesinin güneyinde yer alan Keban Baraj Gölü altında kalan Pulur (Sakyol) Kalkolitik Çağda (M.Ö. 5500-3500) yerleşildiğini göstermektedir. Pulurda bulunan Höyükte yapılan kazılarda kale görünümünde evlere, ocaklara, dibeklere, çeşitli öğütme araçlarına, çeşitli hayvan resimlerine, tunçtan yapılmış iğne ve kazma gibi çeşitli madeni eşyalara rastlanmıştır. İşuva (Hurri-Mitanni) adıyla anılan bölgede yazılı tarih M.Ö. 2200lerde Subarrularla başlamaktadır. 1071 Malazgirt Savaşından sonra Anadoluda Türklerin egemenliğinin hızla yayıldığı dönemde 1087 yılında yöre kesin olarak Türklerin egemenliği altına girmiştir. 1228 yılında Anadoluya tamamen hâkim olan Anadolu Selçukluları 1243 yılında yapılan Kösedağ Savaşı’na kadar yöreyi hâkimiyetleri altında bulundurmuşlardır.

Bugün Tunceli iline bağlı ilçe olan Hozat, Cumhuriyet öncesinde mutasarrıflık iken, Cumhuriyetin ilanı ile Dersim Vilayeti haline getirilmiştir. 25 Aralık 1935 tarih ve 2885 sayılı Kanunla geçici merkezi Elazığ ili olmak üzere, Erzincanın Pülümür, Elazığın Nazımiye, Hozat, Mazgirt, Pertek, Ovacık ve Çemişgezek ilçeleri bağlanarak Tunceli Vilayeti teşkil edilmiştir. 30 Aralık 1946 tarih ve 4 993 sayılı Kanuna göre İl merkezi halen bugünkü merkezi durumunda olan Kalan Kasabası a nakledilmiştir. Daha önce Kalan olan İlin ismi Mustafa Kemal Atatürk, tarafından Tunceli olarak değiştirilmiş olup, tunç gibi sağlam insanların yaşadığı yöre anlamına gelmektedir.

Nüfus
Tunceli ilinin nüfusu, 2009 Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi sonuçlarına göre 83.061’dir. Nüfusun 53.704’ü şehirlerde yaşarken, 29.357’si belde ve köylerde yaşamaktadır. Şehirde yaşayanların oranı %_64,7, köyde yaşayanların oranı % 35,3dür. Yine aynı nüfus sayımı sonucuna göre, il merkezi nüfusu 31.599, ilin nüfus yoğunluğu ise km² başına 11 kişidir. Nüfus bakımından en büyük ilçeleri sırasıyla Merkez, Pertek ve Mazgirt’tir. Nüfus bakımından en küçük ilçesi ise Pülümür’dür. Yüzölçümü bakımından en büyük ilçesi Ovacık, en küçük ilçesi Nazımiye’dir.

Tunceli’deki ilçe sayısı 8, belediye sayısı 10, köy sayısı ise 364’dür. Tunceli ilimizde 0-15 yaş arasındakilerin toplam nüfusa oranı % 16,7, 15-64 yaş arasındakilerin % 72,3, 64 yaşından büyük olanların oranı ise %11’dir. Tunceli, dışarıya göç veren bir ilimizdir, net göç hızı –‰ 25 iken yıllık nüfus artışı ise –‰ 40’dır.

Eğitim
Tunceli’de okuma-yazma bilenlerin oranı %87,8’dir, bu oran Türkiye ortalamasının (% 92,4) altındadır.
3 fakülte, 1 meslek yüksek okulu ve 2 enstitüden oluşan Tunceli Üniversitesi, 22.05.2008 tarihinde kurulmuştur.

2008 yılında faal olarak eğitim hayatına başlayan Tunceli Üniversitesi bünyesinde ise dört adet araştırma merkezi kurulmuştur:
• Küçükbaş Hayvancılık Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezi
• Munzur Su Ürünleri Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezi
• Sürekli Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezi
• Alevilik Uygulama ve Araştırma Merkezi

Sağlık
Tunceli’de her 100.000 kişiye 179 hastane yatağı düşmektedir, bu oran 262 olan Türkiye ortalamasın altındadır. Tunceli’de 2002-2006 yılları arasında toplam hekim sayısı % 19,96 azalırken, diş hekimi sayısı % 23,08 artmış, diğer sağlık personellerinin sayısı ise % 0,49 oranında azalmıştır.

İstihdam ve Çalışma Hayatı
Tunceli’de işsizlik önemli sorunlardan biridir. 2008 yılı işsizlik oranı % 17,9 ile Türkiye ortalamasının çok üzerindedir ve bölge illeri arasında en yüksek orana sahiptir. Buna paralel olarak Tunceli’de istihdam oranı %32,6 ile Türkiye ortalamasının (% 41,7) önemli ölçüde altındadır. Sosyal güvenlik kapsamında aktif çalışanların il nüfusuna oranı % 18,56’dır ve bu oran Türkiye ortalaması olan % 20,66’nın altındadır.

Ekonomik Faaliyetler
2001 verilerine göre Tunceli’nin kişi başı gayri safi yurt içi hasılası 1.584 dolar olup bölge ortalamasının (1.429 $) üstünde, Türkiye ortalamasının (2.146 $) altındadır.
2002 TÜİK işyeri sayım sonuçlarına göre TRB1 bölgesinde faaliyet gösteren işletmelerin % 6,1’i Tunceli’de (1.945 işletme) faaliyet göstermektedir.
Tunceli’de işyeri ve istihdam oranları incelendiğinde sırasıyla “toptan ve perakende ticaret”, “ulaştırma, depolama ve haberleşme” ile “otel, lokanta, kahvehane” alanlarının en yaygın üç sektör olduğu görülmektedir. 2009 verilerine göre Tunceli’de 100.000 kişi başına düşen kurulan şirket ve kooperatiflerin sayısı 22’dir ve Türkiye ortalamasının (66) üçte biri kadardır. Tunceli’de sanayiye yönelik tesis sayısının çok az olduğu görülmektedir. Mevcut sanayi tesisleri de kamunun öncülüğü ve ortaklığında kurulmuştur.

Tunceli’de potansiyelin tespiti amacıyla yapılan çalışmalar sonucu ilde mevcut yer altı ve yerüstü kaynakların değerlendirilmesine yönelik orta ölçekli emek-yoğun teknolojilerin kurulması yönünde karar alınmıştır. Tunceli, TRB1 bölgesinde sanayinin en az geliştiği il olup; hem istihdam hem de Ticaret ve Sanayi Odası’na kayıtlı şirket sayısı bakımından hem bölgenin hem de Türkiye’nin çok gerisinde kalmıştır. Tunceli’de Ticaret ve Sanayi Odası’na bağlı toplam 24 şirkette 213 kişi istihdam edilmektedir. Tunceli’de sırasıyla Gıda, Yapı Elemanları ve Hayvancılık sektörlerinin geliştiği görülmektedir. Şirket başına düşen istihdam oranı ise en fazla Yapı Elemanları sektöründe olup,i ildeki firmalar genelde küçük ölçekli firmalardır. İlde en yüksek kapasitede çalışan işletme yaklaşık % 35 kapasite ile çalışmakta olup ilin genelinde kapasite kullanım oranı çok düşüktür.

Tarım
TRB1 bölgesinin bitkisel üretim değerinin % 3’ü, canlı hayvan değerinin % 11’i, hayvansal ürün değerinin % 10’u Tunceli iline aittir. Tunceli’nin tarımsal dış ticareti yok denecek düzeydedir. Toplam arazisi 777.440 hektar olup toplam arazinin 113.180 hektarı tarım arazisi, 323.582 hektarı çayır-mera, 258.500 hektarı orman-fundalık ve 82.178 hektarı ise diğer arazilerden oluşur. Sulanabilir tarım arazisi 67.355 hektar olup bu alanın 29.355 hektarı sulanmaktadır. Tarla bitkileri yıllık üretimleri dikkate alındığında Tunceli’de en çok yetiştirilen bitkiler sırasıyla buğday (21.165 ton) ve arpadır (15.915 ton). Bölgedeki üzüm ve çilek üretimlerinin büyük bir bölümü Elazığ ilinde gerçekleşmekte olup, kendilerine has aromatik özellikleriyle potansiyel pazarlama üstünlüğü taşıyan bu meyvelerin tanıtım, depolama ve transfer sorununun olduğu değerlendirilmektedir.

Tunceli ili hayvancılık faaliyetlerinde küçükbaş hayvancılık ve arıcılık önem arz etmektedir. Tunceli ilinde kültür ırkı, melez ve yerli sığırların oranları sırasıyla % 17, %35 ve% 48’dir. Bu bağlamda hayvansal üretimde verimliliğin belirleyici unsurlarından biri olan genetik kapasite bakımından oldukça düşük profildeki ırkların Tunceli’de yaygın olduğu görülmektedir.

Sanayi, Ticaret, Yatırımlar ve Ar-Ge  
TRB1 Bölgesi, 2000 yılı verilerine göre imalat sanayi gelişmişlik sıralamasında ve sosyo-ekonomik gelişmişlik sıralamasında 26 bölge arasında 20’nci sırada yer almaktadır. TRB1 Bölgesi’nde imalat sanayi gelişmişlik sıralamasında en gelişmiş il Malatya iken; en geride olan il ise Tunceli’dir.
Tunceli’de bir adet Organize Sanayi Bölgesi (OSB) vardır ve altyapı çalışmaları devam etmektedir. Tunceli OSB’de aktif olarak üretim henüz yapılmamaktadır. TRB1 Bölgesi’nde aktif olarak beş OSB vardır. Bölgedeki OSB’lerdeki en büyük sorunlardan birisi ihracat amacıyla kullanılabilecek en yakın limanın bölgeye yaklaşık 650-700 km olması ve limana ulaşım ve taşıma maliyetlerinin pahalı olmasıdır.

Tunceli’nin önemli sanayi siteleri merkezde faaliyette bulunan 44 işyeri kapasiteli KSS’ye ilaveten 2.kısım 100 işyerli Tunceli Merkez KSS ile 50’şer işyeri kapasiteli Çemişgezek ve Pertek Küçük Sanayi Siteleri projeleri bulunmaktadır. Tunceli’de 2001 yılı sonu itibariyle altyapı çalışmaları tamamlanan 36 işyeri kapasiteli OSB alanı bulunmaktadır. OSB’de mevcut sanayi parsellerine girişimci ve yatırımcı talebi olmadığından inşaat çalışmaları başlamamıştır. Bölgede faaliyet gösteren tüm organize sanayi bölgelerinde bakanlık kredisinden, gelir stopajı teşvikinden, enerji desteği teşvikinden ve 5084 sayılı teşvik kanunundan faydalanılmaktadır.

İnovasyon ve rekabetçilik kapsamında TRB1 Bölgesi’ndeki patent, faydalı model, marka ve endüstriyel tasarım başvuru ve tescilleri ile Tescilli Coğrafi İşaretler incelenmiştir. 2005-2009 yılları arasında patent başvuru sayısına bakıldığında en yüksek performansın Malatya, en düşük performansın ise Tunceli ve Bingöl tarafından gerçekleştirildiği görülmektedir. 2009 yılı iller arası patent başvurusu sıralamasında ise Malatya 18., Elazığ 21., Bingöl 26., ve Tunceli 27. sırada yer almıştır. Sıralamada aynı sayıda patent başvurusu yapan iller aynı sırada yer aldığından toplam 81 derece değil 27 derece arasında sıralama yapılmıştır. Buna göre 27 farklı sayıda patent başvurusu yapılmıştır. Patent tescil sayısına bakıldığında ise başvuruların büyük kısmının geçmediği görülmüştür. Bölge nüfusunun Türkiye’ye oranının yaklaşık %2,3 olduğunu düşünürsek patent, marka, faydalı model ve endüstriyel tasarım başvuru ve tescil oranlarının çok düşük kaldığı görülmektedir. Bölgenin, özellikle endüstriyel tasarım ve marka yaratma konusunda zayıf olmasından dolayı pazarlama ve rekabetçilik alanında değer yaratamadığı görülmektedir.

2006 – 2009 Yıllarında bölgeye sağlanan kamu yatırımlarının ortalama %7’si Tunceli’ye yapılmıştır. Kamu yatırımlarına bakıldığında Tunceli’de konut, enerji ve sağlık sektörlerinin ön plana çıktığı, imalat ise en son sırada yer aldığı görülmektedir.
TRB1 Bölgesi ithalat ve ihracat rakamları değerlendirildiğinde Türkiye değerlerine göre genel olarak düşük hacimli kapasiteye sahiptir. İBBS Düzey 2 bölge sınıflandırmasına göre 26 bölgeye ayrılan Türkiye’de TRB1 Bölgesi, ihracat sıralamasında 23. sırada yer almaktadır. TÜİK verilerine göre Türkiye’nin kişi başına ihracat değeri 1.846 ABD Doları olduğu düşünülürse bölge illerinin çok geride kaldığı gözlenmektedir. Bununla beraber, Bingöl ve Tunceli illerinin bölgenin diğer illeri olan Malatya ve Elazığ’a göre ciddi oranlarda geri kaldığı görülmektedir.
2009 verilerine göre Malatya, 81 il içerisinde en çok ihracat yapan iller sıralamasında 28. sıradadır, 2009 ihracatı 221,16 milyon dolar, ithalatı ile 47,06 milyon dolardır. Bölgenin ihracatı en düşük ili Tunceli’nin tek ihracat yaptığı ülke olarak Almanya görülmektedir.

Turizm
Tunceli’yi 2008 yılında 51 yabancı turist, 20.214 yerli turist ziyaret etmiştir. Tunceli, turizm tanıtım eksikliği, büyük merkezlere uzaklık, konaklama tesisi yetersizliği ve güvenlik sorunu nedeniyle yeterli sayıda turist alamamaktadır. İlde önemli turistik yerler aşağıda verilmiştir:

Munzur Milli Parkı: Munzur nehrinin geçtiği vadide, dünyaca meşhur kırmızı benekli alabalık ve bazı av hayvanları koruma altına alınmış ayrıca dağ ve vadilerinde Ur kekliği, dağ keçisi, vaşak, yaban domuzu, su samuru, bıldırcın, porsuk, kurt, ayı, tilki ve tavşan gibi ender rastlanan hayvanları barındırmaktadır. Bunların yanında park florasında 1518 çeşit kayıtlı bitki çeşidiyle doğal zenginliği ortaya koymaktadır.

Halbori Gözeleri: Munzur Suyu kenarında, derin ve kayalık bir vadinin içerisinde yer almaktadır. Halbori Gözeleri, çok soğuk kaynak sulara sahip bir dinlenme ve mesire yeri olup, oldukça yoğun kullanılmaktadır.

Dereova Şelalesi: Gelin pınarı olarak da bilinen şelale 20 metre yükseklikten düşerek güzel bir manzara oluşturur. Şelale yaz ve kış aylarında çok etkileyici ve farklı bir manzara sunmaktadır. Kışın şelale sularının donmasıyla oluşan sarkıt ve dikitler, güzel bir manzara meydana getirmektedir.

Pülümür Çayı Vadisi: Tunceli-Pülümür karayolunun yaklaşık 20 Km kuzeyinden başlayarak Pülümür’e kadar genelde dar ve dik bir vadide akan çayın iki tarafı zengin orman örtüsünün yanı sıra şelaleler, kayalık yamaçlar ve kanyonlardan oluşan vadi doğal veriler bakımından oldukça zengindir.

Yelmaniye Camisi: Çemişgezek İlçesindedir. Cami XIV. Yüzyılda Timura bağlı bir Türkmen beyi olan Tacettin Yalmak tarafından yapılmıştır. Çini ve taş sanatının beraber kullanılmasıyla yapılan eser Selçuklu ve Osmanlı sanatını yansıtır.
Tunceli’deki diğer turistik yerler; Pulur Höyüğü, Yeniköy Höyüğü, İn Delikleri, Uzun Hasan Türbesi, Hamami Atik, Çemişgezek Köprüsü, Ulukale Cami, Mazgirt Kalesi’dir.

Kentsel Altyapı ve Üstyapı
Tunceli’de temiz su ihtiyacı daha çok kaynak sularından temin edilmektedir. Tunceli’de kentin su ihtiyacı Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü (DSİ) tarafından açılan sondaj kuyularından karşılanmaktadır.
Bölgenin arıtma tesisi açısından en yoksun ili Tunceli’dir. İlde kanalizasyon suları hiçbir arıtma işlemine tabi tutulmadan Munzur Çayı’na deşarj edilmektedir. İnsan ve çevre sağlığını tehdit eden bu durum, atık suların altyapı sistemi ile toplanması ve arıtılmasını zorunlu kılmaktadır.

Arazi yapısının kentsel gelişimi en çok etkilediği il Tunceli’dir. İl merkezi, şehir içinden geçen 2 çayın yakası etrafında derelerle bölünen arazi üzerine kuruludur. Yapılar genellikle sonradan tapuları alınmış kaçak yapılardır. Kentin doğu kesiminde genelde tek katlı kerpiç yığma yapılardan oluşan gecekondu bölgesi vardır. Bu bölgede heyelan riski olması nedeniyle yapı yasağı konulmuştur. Kent için öngörülen gelişme yönleri kuzey ve güneydir. Atatürk ve İnönü Mahalleleri topografik açıdan gelişme için en uygun yerlerdir.
Tunceli’de köylerin çoğu güvenlik nedeniyle terk edilmiş olsa da, mezra ve komlardan oluşan dağınık yerleşim birimleri varlığını sürdürmektedir. Kırsal alandaki yapılaşma yok denilecek kadar az olmakla birlikte, oluşturulan yeni yapılar genellikle betonarme ve yığma binalardır.

Ulaştırma ve Haberleşme
TRB1 Bölgesi, ulaşım açısından Doğu Anadolu Bölgesi’ne bir geçiş noktası konumundadır. Bölge illeri, Adıyaman’ın tamamı, Gaziantep, Diyarbakır ve Muş illerinin bir kısmını da içine alan merkezi Elazığ’da bulunan Karayolları 8. Bölge Müdürlüğü’nün faaliyet alanında bulunmaktadır. Karayolları 8. Bölge Müdürlüğü sınırları içerisinde toplam 3.839 km yol ağı mevcut olup bunun 1.452 km’si devlet, 2.388 km’si ise il yoludur. 3.839 km’lik yol ağının %88’ i asfalt kaplama olup, 2.274 km’si daimi açılan, 1.078 km’si imkân bulundukça açılan 485 km’si açılamayan yollardan oluşmaktadır. Bölge sınırları içerisinde km²’ye düşen yol ağı 0,08 km’dir.

Tunceli’deki devlet karayolu Elazığ-Erzincan-Erzurum karayolunu birbirine bağlayan yoldur. Bu yolun asfalt olan Tunceli-Elazığ arası 133 km, bir kısmı asfalt, bir kısmı da stabilize olan Tunceli-Erzincan arası ise 130 km’dir. İlden geçen devlet karayolu, Doğu Anadolu’da, kuzeyi güneye bağlayan karayolu olup, ulaşımda önemi büyüktür. Tunceli Pülümür arasında kışın meydana gelen çığları önlemek için toplam 26 adet ve 400 m uzunluğunda yapılmış çığ tünelleri mevcuttur.
TRB1 Bölgesi’ndeki illerin, bir gelişmişlik göstergesi olarak kabul edilen yol/yüzölçümü oranları Türkiye ile karşılaştırıldığında kilometrekareye düşen yol miktarı Bingöl’de Türkiye ortalamasının altında, Malatya, Elazığ ve Tunceli’de, Türkiye ortalamasının üzerinde olduğu görülmektedir.

PTT’nin 2003 yılından itibaren TRB1 Bölgesi’ne yönelik yatırım harcamaları dikkate alındığında 2008 yılına kadar gerçekleştirilen yatırımların ülke geneli kişi başına düşen yatırım harcamasının altında kaldığı görülmektedir. 2009 yılında ise PTT tarafından TRB1 Bölgesi’ne 119.622.554 TL yatırım yapılmıştır. PTT yatırımları genelde nüfus-yatırım oranına bakıldığında Bingöl ve Tunceli illerinde yoğunlaşmıştır. Bölgeye yapılan yatırım harcamalarının %50’den fazlası bölge nüfusunun %20’sini oluşturan Tunceli ve Bingöl illerine yapılmıştır.

Tunceli ili telekomünikasyon alt yapısı yaklaşık 33 bin sabit santral kapasitesine sahip olup ilde yaklaşık 20 bin sabit telefon abonesi ve yaklaşık 5 bin ADSL abonesi bulunmaktadır. Tunceli ilinde basın medya sektörü diğer illere oranla az gelişmiştir. İlde yerel düzeyde yayın yapan iki radyo kanalı ve dört gazete bulunmaktadır. Tunceli’de yerel televizyon kanalı bulunmamaktadır.

Coğrafi Yapı ve İklim
Tunceli ili güneyinde Elazığ, doğusunda Bingöl, kuzeyinde Erzincan, kuzeydoğusunda Erzurum illeri ile çevrilidir. Yüzölçümü 7.432 km² olan Tunceli, deniz seviyesinden 1.050 metre yüksektedir. Tümüyle Fırat Havzası içerisinde kalan İl, doğal sınırlarla kuşatılmış yüksek bir bölgedir. Doğu Toros Dağları’nın uzantıları doğu-batı yönünde uzanarak ilin kuzeybatısını, kuzeyini ve kuzeydoğusunu hemen hemen bütünüyle kaplar. Bu dağlar aşılması güç sıralar oluşturduğu için Tunceli, Türkiye in doğu ucunda Iğdır Ovasından başlayıp Erzincan Ovasına kadar uzanan verimli çöküntü alanıyla bütünleşememiştir. Bu dağlar, yer yer hem yüzey sularıyla aşınarak, hem de akarsular tarafından derince oyularak yüksek platolara dönüşmüştür. Vadiler çok dar ve dik olup, vadi tabanlarında ovalar oluşmamıştır. Tunceli il sınırları içerisinde bulunan dağlar Doğu Toroslar’ın uzantısı olarak batı-doğu yönünde uzanmaktadır.

Munzur Dağları ve uzantısı olan Avcı Dağları, il topraklarının kuzeybatı ve kuzey kesiminde doğal sınır oluşturmakta, kuzeydoğusunda ise Bağırpaşa Dağı yer almaktadır. İlin en yüksek noktası, Munzur Dağlarının doğusunda 3.463 metre yükseklikteki Akbaba Tepesidir. Tunceli doğal güzellikler bakımından zengindir. Yörede çok sayıda su kaynağı bulunmaktadır. Munzur, Pülümür, Peri ve Tahar çayları başlıca akarsulardır.

Karasal iklimin hakim olduğu Tunceli’de kısa süren yaz ayları sıcak ve kurak, uzun süren kışlar ise çok soğuk ve yağışlı geçmektedir. Gece-gündüz arasında ve aylara göre sıcaklık farkları çok yüksektir. İlin kuzeyde 3.500 m yükseltili dağlık alanları ile güneyde 700 metreye kadar alçalan çok engebeli arazi yapısı, sıcaklık, yağış, rüzgâr ve güneşlenme gibi iklim verileri açısından önemli farklılıklar yaratmaktadır. Yağışlar genellikle sonbahar ve ilkbaharda yağmur, kış aylarında ise kar şeklinde olmaktadır.

Tunceli’nin doğal bitki örtüsü kurakçıl meşe türlerinin oluşturduğu kuru ormanlardır. Meşe türlerinin yanında yer yer ardıçlara rastlanır. İç bölgelerde karaağaç, akçaağaç gibi öteki yayvan yapraklı türlerle de karşılaşılır. Ayrıca, dünyada çok az rastlanan hus ağacı mercan vadisinde doğal yaşam ortamı bulmuştur. Munzur dağlarında 1.300 metreden sonra yer yer sarıçam topluluklarına rastlanır. Orman örtüsü 2.800 metreden sonra son bulur. 2.800 metreden sonra otlak ve mera ile kaplı sert kayalıklar bulunmaktadır.

Tunceli ilinin en yüksek noktası, Munzur Dağlarının doğusunda 3.463 m yükseklikteki Akbaba Tepesidir. Doğu Toros Dağları’nın uzantısı olarak batı-doğu yönünde uzanan dağlar, il alanının % 70’ini kaplamaktadır.
Tunceli’deki Munzur, Mercan, Pülümür, Peri ve Tağar Çayı Vadisi, TRB1 bölgesindeki önemli vadiler arasındadır. Tunceli’de Munzur Dağları ile bu sıranın alt birikimlerini oluşturan Mercan, Avcı, Karasakal Dağları üzerinde ve Bağırpaşa Dağı’nın doruklar bölgesinde, küçük buzul gölleri vardır.
Tunceli’nin kuzey yarısındaki düzlükleri, Munzur Dağları’nın güneyindeki Ovacık (Zerenik) Ovası ile Yeşilyazı Ovası’dır. Pülümür Çayı Vadisi’ne inen kesimdeki önemli platolar, Mercan Dağları üzerindeki Merk Yaylası ve Munzur Dağları’nın orta bölümünde yer alan Kepir Yaylası’dır.

Doğal Kaynaklar
Tunceli’de üç tip toprak hâkimdir. Bunlar kahverengi topraklar (kuzey ve güney), kahverengi orman toprakları (doğu) ve kireçsiz kahverengi orman topraklarıdır. Tunceli‘de toplam ekilebilir arazi 114.071 ha olmakla birlikte, I-IV‘üncü sınıf arazi miktarı sadece 81.190 ha’dır.
Tunceli’de yerüstü ve yer altı su kaynakları 3.114,2 m³/yıl hacme sahip olup bunun %99’u yüzey kaynaklardan (nehir, göller) oluşmaktadır. İlde 3.112 hm³/yıl yerüstü su rezervi ile 2,2 hm³/yıl yeraltı su rezervi olmak üzere toplam 3114,2 hm³/yıl su kaynağı mevcuttur. İlin ortalama su ihtiyacı 175 lt/sn olmakla beraber kaynaklardan 112 lt/sn su ancak sağlanmaktadır. Tunceli’deki maden suyu kaynakları ise; Merkez - Harçik Madensuyu, Merkez - Anafatma Suyu, Nazımiye ilçesi - Aşağıdoluca Maden Suyu, Pülümür ilçesi - Bozada Suyu ve Mazgirt İlçesi - Bağın Kaplıcası’dır.
Tunceli ilinde, doğal ve plantasyon olarak 258.500 ha orman bulunmaktadır. Ormanlarda, çoğunlukla meşe, ardıç, dişbudak, kızılağaç, akçaağaç ve kavak gibi ağaçlar bulunmaktadır.

Tunceli florasında hâkim ağaç cinsi meşedir. Diğerleri karaağaç, akçaağaç, ceviz, yabani fındık, söğüt, çınar, asma, kızılağaç, dişbudaktır. Bunlardan kavak, ceviz, söğüt, kızılağaç, asma ve karaağaç su boyunca karışık bir galeri meydana getirir. Yamaçlar kayalık olmayan yerlerde meşeliktir. Dünyada çok nadir rastlanan huş ağacı mercan vadisinde doğal yaşama ortamı bulmuştur. Tunceli faunasında Munzur Vadisi ve çevresi, av hayvanları bakımından oldukça zengindir. Vadide bulunan av hayvanları; ayı, kurt, vaşak, tilki, sansar, porsuk, sincap, tavşan, yaban domuzu, yaban keçisi, çengel boynuzlu dağkeçisi, kartal, akbaba, doğan, şahin, atmaca, ürkeklik, keklik, çil keklik, turna, kaz, toy, ördek türleri ve çulluktur. Alabalık mevcut fauna içerisinde önemli bir yere sahiptir . Keban Baraj Gölü’nün Çemişkezek, Göktepe, Peri ve Pertek avlak sahası içerisinde; karabalık (capoeta sp.), sazan (cyprinus carpio), tatlı su kefali (leuciscus cephalus), bıyıklı balık (barbus sp.) ve kerevit (astacus leptodacthlus) mevcuttur.
Tunceli’de değişik yaş aralığında kayaçlar bulunmaktadır. Tunceli ili gerek metalik gerek endüstriyel hammaddeler bakımından çok zengin potansiyele sahip değildir.



Copyright © 2016 www.fka.gov.tr Tüm Hakları Saklıdır